อาร์เซนอลกับบทเรียนการเมือง: ทำไมชัยชนะพรีเมียร์ลีกควรเป็นคู่มือให้ Keir Starmer

เครดิตต้นฉบับ: The Guardian (หมวด Football) | ผู้เขียน: Jonathan Freedland | ลิงก์บทความ

ชัยชนะที่ไม่ได้เกิดขึ้น “โดยบังเอิญ” และทำไมมันโยงกับการเมืองได้

Jonathan Freedland เปิดเรื่องด้วยมุกแรงแบบนักคอลัมนิสต์: ฟุตบอลกับการเมืองต่างกัน—อย่างหนึ่งกระทบชีวิตผู้คนนับร้อยล้านทั่วโลก ส่วนอีกอย่างคือ “การเมือง” เพื่อชี้ว่าแม้จะดูต่างโลกกัน แต่สิ่งที่เกิดกับอาร์เซนอลมีบทเรียนที่การเมืองควรเอาไปใช้ได้จริง โดยเฉพาะต่อ Keir Starmer นายกฯ ที่เป็นแฟนอาร์เซนอลเองด้วย

หัวใจคือ อาร์เซนอลได้แชมป์พรีเมียร์ลีก ปิดรอคอย 22 ปี—และผู้เขียนยอมรับตรงๆ ว่าไม่เป็นกลาง เขาเป็นแฟนที่ถูก “ดึงเข้าวงศ์ตระกูลปืนใหญ่” โดยลูกชาย และได้ไปอยู่ท่ามกลางฝูงชนที่ไหลไปรวมตัวหน้า Emirates ในคืนวันอังคาร ทั้งร้องเพลง กอดคนแปลกหน้า และยิ้มให้กันแบบไม่ต้องนัดหมาย ภาพนั้นทำให้เขายืนยันว่า “อย่าพูดว่าเอาการเมืองออกจากกีฬา” เพราะบางทีการเมืองควรเรียนจากกีฬาเสียด้วยซ้ำ

เขายกตัวอย่างว่าเรื่องแบบนี้เคยเกิด: เซอร์อเล็กซ์ เฟอร์กูสัน เคยบอกว่า โทนี แบลร์ มาขอคำแนะนำการบริหาร “ซูเปอร์สตาร์ที่ไม่ทำตามคำสั่ง” (มุกเฉียบว่า คนใส่เสื้อเบอร์ 11 ที่ทำให้ปวดหัวคือกอร์ดอน บราวน์) เพื่อปูทางสู่ประเด็นหลัก: ถ้านักการเมืองเคยไปหากุนซือจริงๆ วันนี้ก็ยิ่งควร “ถอดบทเรียน” จากอาร์เซนอลให้จริงจัง

บทเรียนที่ 1: “เสถียรภาพ” และความอดทนเชิงยุทธศาสตร์

Freedland ชี้ตรงๆ ว่าเริ่มจากคำง่ายๆ แต่ทำยากในโลกการเมือง: เสถียรภาพ (stability) มิเกล อาร์เตตาเข้ารับงานผู้จัดการทีมอาร์เซนอลในเดือนธันวาคม 2019 ช่วงเวลาไล่เลี่ยกับที่บอริส จอห์นสันชนะเลือกตั้งถล่มทลาย แต่ในขณะที่อาร์เตตา “อยู่ยาว” ต่อเนื่อง รัฐบาลอังกฤษกลับเปลี่ยนนายกฯ ไปแล้ว 4 คน และผู้เขียนประชดว่าคนที่ 5 ก็คงกำลังจะมา

เขาเปรียบ Downing Street ว่ากลายเป็นเหมือนเชลซี—เปลี่ยนกุนซือทุกครั้งที่ฟอร์มสะดุด—แต่ “วิถีอาร์เซนอล” ต่างออกไป แม้ช่วงที่ทีมย่ำแย่ จบอันดับ 8 สองฤดูกาลติด (ผู้เขียนเทียบว่าเหมือนพรรคการเมืองโดนถล่มเลือกตั้งท้องถิ่นสองรอบซ้อน) สโมสรยังไม่ปลดอาร์เตตา

หนักกว่านั้นคือเดือนธันวาคม 2020 อาร์เซนอลเคยร่วงไปถึง อันดับ 15—ในโลกฟุตบอล หลายสโมสรคงตัดสินใจ “ปลดเพื่อแก้ปัญหาเฉพาะหน้า” แต่เจ้าของทีมเลือก “อดทนแบบมียุทธศาสตร์” (strategic patience) เพราะพวกเขาเลือกคนนี้มาแล้ว และให้เวลาเขาทำงานจริงๆ ผู้เขียนเสียดสีว่าแปลกดีที่โลกการเมืองเรียกร้องผลลัพธ์ทันใจ แต่โลกกีฬากลับสอนให้เห็นคุณค่าของการรอคอย

ความเห็นส่วนตัวของผม: ประเด็นนี้เจ็บแสบเพราะมันสะท้อนนิสัยสังคมยุคข่าวไว—พอผลงานไม่ดี เราอยาก “เปลี่ยนคน” มากกว่า “แก้ระบบ” แต่สิ่งที่อาร์เซนอลทำคือยอมรับต้นทุนของการสร้างทีมระยะยาว ซึ่งในเชิงการเมือง ถ้าผู้นำอยากแก้ปัญหาเชิงโครงสร้างจริงๆ ก็น่าจะต้องมีความกล้าขอเวลาแบบมีเหตุผลและมีแผนรองรับ ไม่ใช่ขอเวลาแบบเลื่อนลอย

บทเรียนที่ 2: คิดระยะยาวแบบมีข้อมูล—ไม่ใช่แค่เอาตัวรอดรายวัน

ถัดมาคือสิ่งที่ทำให้เรื่องนี้ “ไม่ใช่เทพนิยายฟุตบอล”: อาร์เซนอลไม่ได้แค่ใจสู้ แต่มีโครงสร้างคิดยาว ผู้เขียนบอกว่าเขาเพิ่งรู้ว่าอาร์เซนอลมีหน่วยงานชื่อ “football intelligence unit” ซึ่งเมื่อราว 5-6 ปีก่อน ได้วางไทม์ไลน์และเส้นทางกลับสู่จุดสูงสุด

อ้างอิงจาก James McNicholas (ผู้สื่อข่าวที่ตามอาร์เซนอลให้ The Athletic และแฟนๆ เรียกว่า Gunnerblog) หน่วยนี้ “สำรวจภูมิทัศน์การแข่งขัน” เพื่อคาดว่าเมื่อไรคู่แข่งจะอ่อนแรง โดยนำปัจจัยต่างๆ มาคำนวณ ตั้งแต่การหมดสัญญาของ Kevin De Bruyne กับแมนฯ ซิตี้ ไปจนถึงการคาดการณ์การถดถอยทางกายภาพของ Mohamed Salah แห่งลิเวอร์พูล แล้ว “ปักหน้าต่างเวลา” ที่อาร์เซนอลควรเร่งให้ทีมพีก ซึ่งก็คือช่วงเวลาปัจจุบัน

แก่นคือการทำงานเงียบๆ อยู่หลังฉากหลายปี: จูนทีมให้พีกในช่วงหน้าต่างที่เหมาะสม แล้วสัปดาห์นี้ผลลัพธ์ก็ปรากฏบนถ้วยแชมป์ จากนั้น Freedland หันกลับมาเทียบรัฐบาลว่าโดยธรรมชาติแล้วรัฐบาลมักโฟกัสระยะสั้น เช่น “ยกเลิกการขึ้นภาษีน้ำมัน” เพื่อกดแรงกดดันค่าครองชีพ แทนที่จะเดินหน้าการเปลี่ยนผ่านจากฟอสซิลอย่างค่อยเป็นค่อยไป

และเมื่อรัฐพยายามทำโปรเจกต์ยาวๆ ก็มีโอกาส “พัง” สูง—ผู้เขียนยกกรณี HS2 ที่มีข่าวว่า บานปลายอีกครั้ง ทั้งแพงขึ้น ช้าลง และส่งมอบน้อยกว่าที่เคยตกลงกัน ประเด็นนี้ไม่ได้บอกว่า “รัฐบาลต้องทำเหมือนสโมสรฟุตบอล” แต่ชี้ว่าการคิดยาวต้องมาพร้อมเครื่องมือ ข้อมูล และการบริหารความเสี่ยง ไม่ใช่แค่คำขวัญ

แทรกลิงก์อ่านต่อหมวดกีฬา: ข่าวฟุตบอล

บทเรียนที่ 3: วิสัยทัศน์ + ความหวัง + “grip” กับรายละเอียด (และบทสรุปถึง Starmer)

Freedland บอกว่าความอดทนและแผนระยะยาวต้องมีองค์ประกอบที่สามคือ “แผน/วิสัยทัศน์” ซึ่งนี่เองที่ทำให้เรื่องของอาร์เตตากลายเป็น “บทเรียนตรงตัว” สำหรับ Starmer เขายกคำของ Nick Ames (เพื่อนร่วมงาน) ว่าอาร์เตตา มีวิสัยทัศน์แข็งแรงตั้งแต่อายุ 20+ ว่าจะให้ทีมเล่นอย่างไร มีปรัชญาชัดเจน แต่กลับกัน ผู้เขียนมองว่า Starmer มีปัญหาใหญ่ที่สุดคือ อธิบายวิสัยทัศน์ของประเทศไม่ได้ หรืออย่างน้อยก็ยังเล่า “แผนสำหรับรัฐสภาชุดนี้” ให้คนเชื่อและเห็นภาพไม่ชัด

ฝ่ายปกป้องนายกฯ อาจโต้ว่า หากผู้มีสิทธิเลือกตั้งให้เวลาเหมือนที่เจ้าของทีมให้เวลาอาร์เตตา เขาก็อาจทำได้ดี แต่ Freedland สวนว่า “ความอดทนต้องถูกทำให้เชื่อถือได้” และวิธีทำให้คนยอมให้เวลาคือ เล่าเรื่องที่โน้มน้าวพอ จนผู้คนพร้อมเดินไปให้ถึงตอนจบ

อีกส่วนที่สำคัญคือ ความหวัง อาร์เตตาบอกแฟนอย่างต่อเนื่องว่าความสำเร็จกำลังมา ให้กล้าฝันถึงรางวัลใหญ่ แต่ Starmer กลับเริ่มด้วยการ “กดความคาดหวัง” เตือนว่าทุกอย่างจะเลวร้ายลง เขามองว่านั่นคือการสับสนระหว่าง “ความมองโลกในแง่ดี” กับ “ความ complacency” จนรีบดับความหวังเสียเอง ผู้เขียนสรุปคมๆ ว่า คนยอมเดินฝ่าพายุกับคุณ ถ้าเชื่อว่าคุณพาไปเจอแดด แต่ถ้าปลายทางมืดมนหรือไม่เคยอธิบายให้ชัด คนก็จะทยอยหายไป

อย่างไรก็ดี วิสัยทัศน์อย่างเดียวไม่พอ ต้องมีความยืดหยุ่นแบบปฏิบัติจริง และต้องมีสิ่งที่นักการเมืองเรียกว่า “grip” หรือการ “คุมงานอยู่มือ” Ames บอกว่าอาร์เตตาเป็นคนละเอียดขั้นควบคุมทุกมิติ ตั้งแต่ผู้เล่นกินอะไรเมื่อไร ปรับพื้นที่ซ้อม ไปจนถึงมีส่วนร่วมในการดึงนักเตะด้วยตัวเอง แล้วผู้เขียนเอาไปเทียบกับ Starmer ที่ยอมปล่อยให้คนอื่นจัดการเรื่องการแต่งตั้ง Peter Mandelson เป็นเอกอัครราชทูตอังกฤษประจำวอชิงตัน จนเกิดผลลัพธ์เลวร้าย (calamitous consequences) ในมุมของ Freedland ถ้าอ่าน “คู่มืออาร์เตตา” นายกฯ ควรดึงทุกข้อมูลมาอยู่กับตัวเพื่อชั่งใจตัดสินใจให้ถูก

ท้ายที่สุด บทเรียนไม่ได้จบที่นายกฯ เขาหยิบประเด็นการอพยพย้ายถิ่นขึ้นมาเตือนหลังตัวเลขผู้อพยพถูกต้อนรับด้วยความสะใจในสังคมว่า พรีเมียร์ลีก—รวมถึงอาร์เซนอล—เก่งได้เพราะ การย้ายถิ่น ที่ดึงความสามารถจากทั่วโลก และที่ลึกกว่านั้นคือภาพผู้คนหลากชุมชนหลากวัยที่ออกมาฉลองร่วมกันในคืนวันอังคาร มันสวนทางกับวาทกรรม “อังกฤษพังแล้ว/พหุวัฒนธรรมล้มเหลว/ลอนดอนเสื่อมโทรมและหวาดกลัว” อย่างสิ้นเชิง เขายังอ้างคำของ Piers Morgan แฟนปืนใหญ่ว่าฝูงชนฉลองดูใหญ่กว่าม็อบที่ Tommy Robinson เรียกมาชุมนุมเพื่อ ‘รวมชาติ’ เสียอีก—อย่างน้อยในอาณาจักรสีแดงของนอร์ทลอนดอน สัปดาห์นี้คือความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันด้วยความสุข โล่งอก และความปลื้ม

ความเห็นส่วนตัว และสรุปปิดท้าย

ผมชอบบทความนี้ตรงที่ไม่ได้ขาย “แรงบันดาลใจ” แบบลอยๆ แต่ชี้ให้เห็นกลไกที่จับต้องได้: ความต่อเนื่องของผู้นำ, การคิดเป็นหน้าต่างเวลา, การใช้ข้อมูล, การเล่าเรื่องให้คนยอมให้เวลา และการคุมรายละเอียดให้ผลลัพธ์ไม่หลุดมือ แม้ฟุตบอลจะไม่ใช่รัฐนโยบาย แต่ตรรกะการบริหาร—โดยเฉพาะเรื่องการสื่อสารความหวัง—เป็นสิ่งที่การเมืองมักพลาดบ่อยครั้ง

สรุปสั้นๆ: อาร์เซนอลชนะเพราะอดทน+คิดยาว+มีวิสัยทัศน์และคุมงานอยู่ และ Freedland เชื่อว่านี่คือบทเรียนที่ Starmer ควรจำให้ขึ้นใจ หากอยากให้ประชาชน “ให้เวลา” เหมือนที่สโมสรเคยให้เวลาอาร์เตตา