ทีมบอลโลก 48 ชาติใกล้ได้ยกเว้นภาษีสหรัฐฯ หลังฟีฟ่าคุยกระทรวงการคลัง

เครดิตต้นฉบับ: Football | The Guardian — Exclusive โดย Matt Hughes (รายงานจากแวนคูเวอร์) | ลิงก์: The Guardian

ดีลสำคัญนาทีท้าย: ยกเว้นภาษี “รัฐบาลกลาง” แต่ภาษีรัฐ/เมืองยังเป็นโจทย์

รายงานของ The Guardian ระบุว่า ฟีฟ่า (Fifa) กำลังจะบรรลุ “ความคืบหน้าครั้งใหญ่” ในการผลักดันให้ทั้ง 48 ชาติที่ผ่านเข้ารอบฟุตบอลโลกได้รับ ยกเว้นภาษีของรัฐบาลกลางสหรัฐฯ หลังการเจรจาอย่างเข้มข้นกับกระทรวงการคลังสหรัฐฯ (US Treasury) ต่อเนื่องมาหลายเดือน อย่างไรก็ตาม แม้แนวโน้มจะเป็นบวก แต่หลายทีมยังอาจต้องรับภาระ ภาษีระดับรัฐและภาษีเมือง จากรายได้ที่เกิดขึ้นในทัวร์นาเมนต์อยู่ดี

แก่นของข้อตกลงที่ถูกพูดถึงคือ ฝั่งสหรัฐฯ ให้ “คำรับปาก” ว่าสมาคมฟุตบอลแห่งชาติ (national associations) สามารถ ยื่นขอสถานะยกเว้นภาษีภายใต้ข้อกำหนด มาตรา 501(c)(3) ของประมวลรัษฎากร (internal revenue code) ได้ โดยแม้จะไม่ได้การันตีว่า “ทุกใบสมัครต้องผ่าน” แต่ฟีฟ่าได้รับการยืนยันว่า หากทำตามขั้นตอนอย่างถูกต้อง ก็มีโอกาสสูงที่จะได้รับอนุมัติ

501(c)(3) คืออะไร และทำไมสมาคมฟุตบอลถึงเข้าเงื่อนไขได้ไม่ยาก

ตามรายละเอียดที่บทความอธิบาย เงื่อนไขหลักของการยกเว้นภาษีตาม 501(c)(3) คือ องค์กรต้องไม่เอื้อประโยชน์ให้ผู้ถือหุ้นเอกชนรายใดรายหนึ่ง และต้องไม่เข้าไปมีส่วนร่วมในกิจกรรมทางการเมือง ซึ่งในเชิงโครงสร้าง “สมาคมกีฬาระดับชาติ” มักถูกมองว่าเข้ากรอบนี้ได้ค่อนข้างสบาย เพราะเป็นองค์กรที่ทำงานเชิงสาธารณะ/พัฒนากีฬา มากกว่าทำกำไรแจกจ่ายให้เอกชน

จุดที่น่าสนใจคือ ฟีฟ่าถูกจัดให้เป็นองค์กรที่ได้รับการยกเว้นภาษีในสหรัฐฯ มาแล้วตั้งแต่ฟุตบอลโลกปี 1994 แต่ที่ผ่านมา ฟีฟ่าไม่สามารถทำให้ “สมาชิก” ของตัวเอง ได้รับสิทธิ์ลักษณะเดียวกัน ซึ่งทำให้ทัวร์นาเมนต์ในสหรัฐฯ โดยเฉพาะเมื่อมีรายได้และเงินรางวัลสูงขึ้น กลายเป็นความเสี่ยงต้นทุนสำหรับหลายชาติ การที่สหรัฐฯ เปิดช่องให้ยื่น 501(c)(3) จึงเท่ากับ “ปลดล็อก” ปมที่คาราคาซังมานาน

ทำไมเรื่องภาษีถึงเป็นประเด็นใหญ่: ต้นทุนเดินทาง+โรงแรม และความเสี่ยง “ไปบอลโลกแล้วยังขาดทุน”

The Guardian ระบุว่า การได้ไฟเขียวจาก US Treasury จะช่วยสมาคมฟุตบอลต่างๆ ประหยัดเงินได้ “ระดับหลายล้าน” และลดความกังวลเรื่องค่าใช้จ่ายในการเข้าร่วมฟุตบอลโลก ซึ่งนอกจากอัตราภาษีแล้ว ยังรวมถึง ค่าเดินทาง และ ค่าที่พักโรงแรม ที่เป็นต้นทุนก้อนใหญ่ โดยก่อนหน้านี้สำนักข่าวเคยรายงานว่า มีหลายประเทศกังวลถึงขั้นว่า ต่อให้ไปได้ไกลในทัวร์นาเมนต์ก็อาจ ยังขาดทุน ได้ ส่งผลให้เกิดการล็อบบี้ให้ฟีฟ่าเพิ่มเงินรางวัลและเงินสนับสนุนการเข้าร่วม

ในที่สุด ที่ประชุมสภาฟีฟ่า (Fifa Council) ในแวนคูเวอร์ได้ตกลงเพิ่มเงินจ่ายรวมขึ้น 15% ทำให้กองทุนรวมอยู่ที่ 871 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 645 ล้านปอนด์) และที่สำคัญคือ ทั้ง 48 ชาติ จะได้รับการการันตีขั้นต่ำที่ 12.5 ล้านดอลลาร์ ต่อทีม อย่างไรก็ดี หากยังต้องเสียภาษีรัฐบาลกลางเต็มรูปแบบ เงินที่ควรเป็น “แรงจูงใจ” ก็อาจรั่วไหลไปจำนวนมาก ดังนั้นการขยับเรื่องยกเว้นภาษีจึงเป็นเหมือนการซ่อมท่อรั่วทางการเงินให้แพ็กเกจสนับสนุนของฟีฟ่าดูสมเหตุสมผลขึ้น

มุมการเมืองและการจัดการ: มี “ทีมเฉพาะกิจบอลโลก” ของทรัมป์ร่วมวงด้วย

รายงานยังระบุว่า การหารือกับกระทรวงการคลังครั้งนี้มี “ทีมเฉพาะกิจฟุตบอลโลก” ของ Donald Trump เข้ามาเกี่ยวข้องด้วย สะท้อนว่าเรื่องภาษีของทีมชาติไม่ได้เป็นแค่ประเด็นบัญชี แต่เป็นประเด็นเชิงนโยบายและภาพลักษณ์การเป็นเจ้าภาพด้วย เพราะหากชาติที่ผ่านเข้ารอบรู้สึกว่าไปแข่งแล้วแบกรับต้นทุนสูงเกินไป อาจกระทบความราบรื่นของทัวร์นาเมนต์ในภาพรวม และทำให้เสียงวิจารณ์ต่อการจัดงานในสหรัฐฯ ดังขึ้น

อีกด้านหนึ่ง เจ้าภาพร่วมอย่าง แคนาดา และ เม็กซิโก ได้มอบการยกเว้นภาษีให้สมาคมชาติที่ลงเล่นในประเทศของตนแล้ว ซึ่งยิ่งทำให้สหรัฐฯ ถูกจับตามองมากขึ้นว่า จะจัดการมาตรฐานการต้อนรับและภาระภาษีให้ “เท่าเทียม” กับสองประเทศเพื่อนบ้านหรือไม่

ความเห็นผู้เขียน: ยกเว้นภาษีช่วยลดแรงเสียดทาน แต่ต้องชัดเจนและเป็นธรรม

ในมุมมองส่วนตัว การเปิดทางให้ทีมชาติยื่นขอยกเว้นภาษีรัฐบาลกลางถือเป็น “ทางออกที่สมเหตุสมผล” เพราะฟุตบอลโลกเป็นอีเวนต์ระดับโลกที่รัฐเจ้าภาพได้ประโยชน์ทางเศรษฐกิจและภาพลักษณ์จำนวนมากอยู่แล้ว การทำให้ผู้เข้าร่วมไม่ต้องกังวลว่าจะถูกภาษีกินเงินรางวัลจนไม่คุ้ม เป็นการลดแรงเสียดทานก่อนทัวร์นาเมนต์เริ่ม

แต่โจทย์สำคัญคือความชัดเจน: เมื่อยังมีภาษีระดับรัฐและเมืองเข้ามาเกี่ยวข้อง ทีมเล็กหรือทีมจากประเทศที่งบประมาณจำกัดอาจยังรู้สึก “หนัก” อยู่ และเพราะขั้นตอน 501(c)(3) ระบุว่า ไม่ได้การันตีผลสำเร็จ ฟีฟ่าและสหรัฐฯ ควรสื่อสารให้ชัดว่ากติกาและไทม์ไลน์เป็นอย่างไร เพื่อไม่ให้เกิดความไม่แน่นอนในช่วงเตรียมทีม

สรุปสั้นๆ

ฟีฟ่าจ่อได้ทางออกให้ 48 ชาติยื่นขอยกเว้นภาษีรัฐบาลกลางสหรัฐฯ ผ่าน 501(c)(3) ซึ่งจะช่วยลดต้นทุนหลายล้านดอลลาร์ แม้ภาษีรัฐและเมืองยังเป็นภาระ และรายละเอียดยังอยู่ระหว่างดำเนินการ